NIK alarmuje, stan opieki nad osobami z chorobą Alzheimera oraz wsparcia dla rodzin jest katastrofalny. Z raportu opublikowanego w maju 2017 roku wynika że w ramach powszechnego systemu opieki zdrowotnej brak jakichkolwiek rozwiązań odpowiadających potrzebom osób z chorobą Alzheimera. W szczególności daje się we znaki brak powszechnych badań przesiewowych wyłaniających osoby podatne na zachorowanie, mechanizmów dających możliwość postawienia szybkiej diagnozy umożliwiającej precyzyjne określenie, z jakim rodzajem otępienia mamy do czynienia i wdrożenia adekwatnego wielospecjalistycznego leczenia i rehabilitacji.

Choroba Alzheimera to schorzenie o charakterze neurodegeneracyjnym, którego przyczyny nie są jeszcze znane. W konsekwencji dochodzi do zaniku części struktur mózgowych (objętość mózgu ulega zmniejszeniu) i wystąpienia zaburzeń przewodnictwa nerwowego. Chory staje się coraz mniej samodzielny, następuje bowiem utrata tzw. wyższych funkcji umysłowych, tj. pamięci, orientacji, rozumienia, oceny sytuacji, umiejętności liczenia czy mowy. W zaawansowanym stadium choroby, osoby z tą dolegliwością są zupełnie zależne od wsparcia bliskich/opiekunów.

NIK Alzheimera

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia w wieku podeszłym. Według Światowej Organizacji Zdrowia odpowiada ona za 60%–70% przypadków otępień. Osoby dotkniętej chorobą Alzheimera nie można wyleczyć. Dostępne formy leczenia prowadzą jednak do spowolnienia postępów choroby i złagodzenia jej przebiegu.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, Polska jest krajem o starzejącej się populacji. Udział osób w wieku 65 lat i więcej (65+) w strukturze ludności stale wzrasta: z 13,3% w 2005 r. (5,08 mln osób) do 15,8% w 2015 r. (6,07 mln osób). Brak niestety precyzyjnych danych statystycznych dotyczących liczby osób w Polsce dotkniętych chorobą Alzheimera, a według dostępnych danych szacunkowych liczba osób, u których w naszym kraju w 2015 r. występowało otępienie typu alzheimerowskiego, zawierała się w przedziale od 360 do 470 tys.6 i była niemal 20% wyższa od liczby szacowanej w 2005 r.

Dlatego też z inicjatywy Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Alzheimerowskich w 2011 r. dla Polski opracowany został projekt Narodowego Planu Alzheimerowskiego. W jego założeniach przedstawiono m. in. zadania w zakresie organizacji pomocy medycznej (diagnostyka i leczenie) polegające na:

  • stworzeniu w wybranych jednostkach służby zdrowia modelowych ośrodków pomocy medycznej dla osób z chorobą Alzheimera (wielospecjalistyczna diagnostyka, poradnictwo, dzienne hospitalizacje, wypracowanie modelu pomocy medycznej i zdefiniowanie trudności w udzielaniu tej pomocy),
  • opracowanie programu terapeutycznego dla osób z chorobą Alzheimera (kompleksowe, wielospecjalistyczne leczenie w oddziałach dziennych, poradniach i w domu).
  • opracowanie standardów opieki dla osób z zespołami otępiennymi, w tym opieki paliatywnej również waunkach domowych;
  • stworzenie szerokiej sieci specjalistycznych placówek opieki instytucjonalnej dla chorych z otępieniem, takich jak: placówki całodobowe (pobyt stacjonarny, pobyt czasowy i krótkoterminowy pełnopłatny); placówki dzienne (terapia i rehabilitacja osób w lekkim i umiarkowanym stadium choroby) oraz grupy terapeutyczne dla osób we wczesnym stadium choroby;
  • wprowadzenie standardu badania wszystkich pacjentów po 65. roku życia przesiewowymi testami pamięci przez pielęgniarki w ramach wizyty u lekarza POZ;
  • wsparcie finansowe opieki dla chorego przebywającego w domu, w postaci zaliczenia opiekunowi czasu opieki w domu nad chorym do okresu składkowego dla celów emerytalno-rentowych w przypadku rezygnacji z pracy zawodowej, wprowadzenie bonów opiekuńczych przyznawanych choremu na pokrycie kosztów płatnej opieki sprawowanej przez opiekuna zawodowego lub rodzinnego z uwzględnieniem kryterium dochodowości innego niż wynikającego z ustawy o pomocy społecznej;
  • zapewnienie chorym i opiekunom możliwości udziału w specjalistycznych turnusach rehabilitacyjno-wypoczynkowych (dla chorego: opieka, terapia, rehabilitacja; dla opiekuna - rehabilitacja, wsparcie psychologiczne);
  • opracowanie programu działań edukacyjnych: społeczeństwa; opiekunów domowych; kadry medycznej i pomocy społecznej. Innym zadaniem byłoby inicjowanie i prowadzenie badań społecznych i humanistycznych oceniających m.in. społeczne koszty choroby, obciążenia opieką, poziomu życia chorych, opiekunów i rodzin, a także zapewnienie środków na ww. zadania.

Powyższy plan został włączony do raportu Rzecznika Praw Obywatelskich z maja 2014 r. pn. Sytuacja osób chorych na chorobę Alzheimera.

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opala, ekspert w dziedzinie neurologii, w swoim artykule zamieszczonym w ww. raporcie twierdzi m. in. „Nawet niewielkie zmniejszenie liczby przypadków otępienia jest niezwykle ważne. Ostrożne szacunki w USA określają liczbę chorych na chorobę Alzheimera w połowie obecnego stulecia na ok. 8 mln. Podkreśla się, że zapobieganie czy opóźnianie początku choroby może mieć ogromne znaczenie. Jeśli byłoby możliwe opóźnienie początku wystąpienia objawów o 5 lat, to skutkowałoby to 50% redukcją ryzyka związanego z wiekiem. Zmniejszenie liczby przypadków po 10 latach kształtowałoby się na poziomie 1,15 mln, a po 50 latach – 4,04 mln. Nawet niewielkie opóźnienie początku objawów choroby o 6 miesięcy zmniejszyłoby liczbę chorych po 10 latach o 100 tys., a po 50 latach – o 380 tys.”.

Czytaj więcej o koniecznych działaniach na rzecz osób z chorobą Alzheimera i o ich faktycznej sytuacji w Polsce…